به سخريه مىگرفتند بر آنها فرود آمد ! 84 - هنگامى كه شدت عذاب ما را ديدند گفتند : هم اكنون به خداوند يگانه ايمان آوريم و به معبودهايى كه شريك او مىشمرديم كافر شديم . 85 - اما هنگامى كه عذاب ما را مشاهده كردند ايمان آنها به حالشان سودى نداشت ، اين سنت الهى در مورد بندگان پيشين او است ، و كافران در آن هنگام زيانكار شدند . تفسير : به هنگام نزول عذاب ، ايمان بيهوده است اين آيات كه آخرين آيات سوره مؤمن را تشكيل مىدهد در حقيقت يك نوع نتيجه گيرى از بحثهاى گذشته است ، زيرا بعد از بيان آن همه آيات الهى در آفاق و انفس ، و آن همه مواعظ لطيف و دلنشين و گفتگو پيرامون معاد و دادگاه بزرگ رستاخيز ، منكران لجوج و كافران مستكبر را ، با تهديدهاى شديد و توام با استدلال و منطق مواجه ساخته ، و پايان كار آنها را به وضوح بيان مىكند . نخست مىگويد : آيا آنها بر زمين سير نكردند تا ببينند عاقبت كسانى كه قبل از آنها مىزيستند چگونه شد « ؟ ! ( * ( أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ ) * ) . اگر در اصالت تاريخ تدوين يافته و آنچه بر صفحات اوراق ثبت شده شك و ترديد دارند در اصالت آثارى كه بر صفحه زمين از كاخهاى ويران شده شاهان ، از استخوانهاى پوسيده در زير خاك ، و از ويرانه‌هاى شهرهاى بلا زده ، كه با بيانى رسا ماجراهاى خويش را شرح مىدهند نمىتوانند شك كنند . « همان كسانى كه از نظر تعداد نفرات از آنها بيشتر ، و از قوت و آثارشان در زمين از آنها فزونتر بود » ( * ( كانُوا أَكْثَرَ مِنْهُمْ وَأَشَدَّ قُوَّةً وَآثاراً فِي الأَرْضِ ) * ) . كثرت نفرات آنها از قبورشان مىتوان شناخت ، و قدرت و آثارشان را در زمين از آنچه از آنها به يادگار مانده !